Od 1 stycznia 2024 roku obowiązują ujednolicone w całej UE przepisy dotyczące eksploatacji bezzałogowych statków powietrznych. W Polsce licencja (uprawnienia) jest wymagana dla urządzeń o masie powyżej 250 g lub wyposażonych w kamerę, przy czym szczegółowe wymogi zależą od kategorii operacyjnej i parametrów sprzętu.
Proces uzyskania uprawnień obejmuje szkolenie online i egzamin teoretyczny, a przy operacjach bardziej złożonych także szkolenie praktyczne. Od 13 listopada 2025 roku wchodzi obowiązek posiadania OC dla dronów 250 g–20 kg, a z końcem 2025 roku wygasają krajowe scenariusze NSTS na rzecz europejnych STS. Niniejszy materiał wyjaśnia wymagane uprawnienia, proces ich zdobycia oraz obowiązki operatorów w świetle aktualnych regulacji.
Ramy prawne i organy regulacyjne
Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA) wprowadziła wspólne zasady dla całej UE, aby zapewnić spójność i bezpieczeństwo operacji BSP. W Polsce regulacje wdraża Urząd Lotnictwa Cywilnego (ULC), bazując na aktach: Rozporządzenie Delegowane Komisji (UE) 2019/947 i Rozporządzenie (UE) 2019/945.
Od 1 stycznia 2024 roku obowiązują przepisy właściwe dla kategorii otwartej, szczególnej i certyfikowanej. Oznacza to konieczność działania w powyższym systemie przez wszystkich operatorów, także tych latających wcześniej wg zasad przejściowych.
Polska Agencja Żeglugi Powietrznej (PAŻP) wyznacza geostrefy i zarządza przestrzenią powietrzną dla dronów. 31 grudnia 2024 roku wdrożono Krajowy System Informacji Dronowej (KSID) na drony.gov.pl – zintegrowany system rejestracji, szkoleń, egzaminów oraz planowania i zgłaszania lotów.
Kategorie operacyjne i warunki wymagające licencji
System dzieli operacje na trzy kategorie: otwartą, szczególną i certyfikowaną. Kategoria otwarta obejmuje loty w zasięgu wzroku (VLOS), do 120 m AGL, dronami do 25 kg. Kategoria szczególna dotyczy operacji o średnim ryzyku (np. BVLOS lub loty w pobliżu ludzi), a certyfikowana – najwyższego ryzyka.
Kiedy uprawnienia są wymagane w praktyce:
- masa >250 g lub kamera – wymagana rejestracja operatora i szkolenie z egzaminem A1/A3 w zależności od podkategorii;
- loty w A2 lub kategorii szczególnej – wymagane dodatkowe szkolenia (A2: samokształcenie praktyczne + egzamin u podmiotu, kategoria szczególna: szkolenia praktyczne STS/NSTS);
- formalności operacyjne – każdy lot należy zgłosić w aplikacji Drone Tower, zgodnie z zasadami PAŻP i geostrefami.
Wyjątki od obowiązków licencyjnych i rejestracyjnych przedstawiają się następująco:
- <250 g bez kamery/czujników – brak obowiązku rejestracji operatora i szkoleń A1/A3;
- zabawka (dyrektywa 2009/48/WE) – brak rejestracji nawet z kamerą, jeśli MTOM <250 g;
- BSP DIY <250 g – brak obowiązku rejestracji operatora; możliwe latanie w A1/A3 zgodnie z parametrami.
Minimalny wiek w kategorii otwartej to 16 lat, z wyjątkami:
- klasa C0 w A1 (zabawka) – możliwe dla osób poniżej 16 lat;
- DIY <250 g – możliwe dla osób poniżej 16 lat;
- lot pod nadzorem pilota BSP 16+ – dopuszczalny dla niepełnoletnich;
- rejestracja operatora – od 14 lat.
Proces uzyskiwania uprawnień do latania w kategorii otwartej
Ścieżka uzyskania uprawnień A1/A3 jest prosta i bezpłatna. Poniżej kroki w skrócie:
- Rejestracja operatora w KSID na drony.gov.pl (dane podstawowe, oświadczenie wieku 14+).
- Realizacja szkolenia online w KSID (bezpieczeństwo, przestrzeń, procedury, prywatność; zwykle 2–4 h).
- Zdanie egzaminu online (40 pytań, próg 75%, nielimitowane podejścia).
- Pobranie certyfikatu kompetencji pilota z profilu w KSID.
Certyfikat A1/A3 ważny jest 5 lat. Po upływie ważności należy odnowić szkolenie i zdać egzamin. Warto aktualizować wiedzę, bo materiały w KSID są cyklicznie uzupełniane.
Typologia uprawnień i podkategorie operacyjne
Podkategorie w kategorii otwartej (A1, A2, A3) różnią się ograniczeniami, dystansami od osób i wymaganiami szkoleniowymi. A1 dopuszcza przelot nad osobami postronnymi (bez zgromadzeń), A2 pozwala zbliżyć się do osób przy zachowaniu minimalnych dystansów, a A3 wymaga latania z dala od ludzi i zabudowy.
Najważniejsze różnice między A1, A2 i A3 przedstawia poniższa tabela:
| Podkategoria | Warunki operacyjne | Minimalna odległość od osób | Typowe klasy BSP | Szkolenia/egzaminy |
|---|---|---|---|---|
| A1 | możliwe przeloty nad osobami postronnymi, bez zgromadzeń | brak stałego dystansu; unikać przelotów nad zgromadzeniami | C0–C1 (do 900 g); także <250 g bez klasy | szkolenie online + egzamin A1/A3 |
| A2 | bliżej ludzi niż A3, bez przelotów nad osobami | 30 m (lub 5 m przy ograniczeniu prędkości) | C2 (do 4 kg) | szkolenie A1/A3 + samokształcenie praktyczne + egzamin A2 |
| A3 | z dala od ludzi i zabudowy | 150 m od terenów mieszkaniowych, użytkowych, przemysłowych, rekreacyjnych | C3–C4 (4–25 kg) oraz C2/C1/C0 | szkolenie online + egzamin A1/A3 |
Obowiązkowe szkolenia praktyczne dla zaawansowanych operacji
Dla operacji w kategorii szczególnej wymagane są szkolenia praktyczne w autoryzowanych ośrodkach. Obejmują one teorię i praktykę, w tym procedury awaryjne oraz loty VLOS/BVLOS.
Najczęstsze scenariusze i ich parametry prezentuje tabela:
| Szkolenie | Scenariusz | Zakres | Typowy czas | Parametry operacyjne | Szacunkowy koszt |
|---|---|---|---|---|---|
| VLOS | NSTS-01 / STS-01 | loty w zasięgu wzroku pilota | ok. 3 dni (teoria ~14 h + praktyka ~4 h) | wysokość do 120 m AGL | 950–1200 zł brutto (do 4 kg) |
| BVLOS | NSTS-06 / STS-02 | loty poza zasięgiem wzroku | dłuższe niż VLOS (rozszerzona teoria i praktyka) | dystans do ok. 2 km od operatora | 1800–3100 zł brutto (do 25 kg) |
Klasy dronów i ich znaczenie dla uprawnień
Przepisy UE wyróżniają 7 klas (C0–C6). C0–C4 dotyczą kategorii otwartej, a C5–C6 – szczególnej (STS). Klasa wpływa na wymagania techniczne i operacyjne.
Przegląd klas, typowych zastosowań i przykładów modeli:
| Klasa | MTOM | Typowe użycie | Przykłady modeli | Wymogi kluczowe |
|---|---|---|---|---|
| C0 | <250 g | A1 (zabawki/ultralekkie) | DJI Mini 4K, DJI Neo | brak uprawnień; zapoznanie z instrukcją |
| C1 | 250–900 g | A1/A3 | DJI Air 3, DJI Mavic 3, DJI Air 3S | szkolenie + egzamin A1/A3 |
| C2 | 900 g–4 kg | A2/A3 | DJI M30, DJI Mavic 3T, DJI Matrice 4T | A2: dodatkowe samokształcenie + egzamin u podmiotu |
| C3 | 4–25 kg | A3 | platformy 4–25 kg | loty z dala od ludzi i zabudowy |
| C4 | 4–25 kg | A3 (konstrukcje prostsze) | platformy bez funkcji automatycznych | jak dla A3 |
| C5 | wg certyfikacji | STS-01 (VLOS) | platformy z E-Stop i RID | system zakończenia lotu, trasy, zdalna ID |
| C6 | wg certyfikacji | STS-02 (BVLOS) | platformy BVLOS z E-Stop | zaawansowane systemy bezpieczeństwa |
Rejestracja operatora i systemy zarządzania lotami
Każdy operator drona od 250 g lub z kamerą musi zarejestrować się w KSID. Rejestracja jest bezpłatna; po jej ukończeniu operator otrzymuje unikalny numer, który należy umieścić na każdym BSP w sposób trwały i odporny na warunki.
Każdy lot dronem w polskiej przestrzeni powinien być zgłoszony w aplikacji Drone Tower (PAŻP). Logowanie odbywa się poprzez konto PANSA UTM. Zgłoszenie lotu przebiega etapowo:
- Logowanie danymi z PANSA UTM.
- Wybór parametrów: kategoria, masa BSP, wysokość, czas, lokalizacja.
- Weryfikacja geostref i ograniczeń przez system.
- Wysłanie zgłoszenia i oczekiwanie na potwierdzenie.
Dla BVLOS plan misji należy zarejestrować w PANSA UTM z wyprzedzeniem min. 3 dni. Dla VLOS w CTR termin zgłoszenia wynosi zwykle 1 dzień, zależnie od dystansu od lotniska. System podpowiada wymagane procedury dla danej lokalizacji.
Strefy geograficzne i ograniczenia przestrzeni powietrznej
PAŻP wyznacza geostrefy, które determinują warunki lotu. Poniżej ich podział i znaczenie:
- DRA-P (czerwone) – strefy zakazane; loty zasadniczo zabronione, wyjątki możliwe na warunkach PAŻP;
- DRA-R (żółte) – strefy ograniczone; loty możliwe po zgodzie, z podziałem na DRA-RH/DRA-RM/DRA-RL wg prawdopodobieństwa uzyskania zgody;
- DRA-G (zielone) – strefy otwarte; loty zgodnie z zasadami kategorii (m.in. do 120 m, VLOS).
Do stref zakazanych należą m.in. TSA przy lotniskach wojskowych, MRT, TMA cywilne powyżej 1000 ft oraz MTMA wojskowe. W DRA-R mieszczą się m.in. CTR, ATZ, strefy P (chronione obiekty) i D (aktywości niebezpieczne).
Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej
Od 13 listopada 2025 roku operatorzy BSP 250 g–20 kg muszą posiadać OC. Obowiązek dotyczy lotów rekreacyjnych i komercyjnych; brak polisy grozi karą do 4000 zł.
Minimalna suma gwarancyjna to 50 000 SDR (ok. 270 000 zł). OC pokrywa szkody na rzecz osób trzecich (mienie, zdrowie, życie). Dobrowolne OC dla pilota zaczyna się od ok. 70 zł/rok, a obowiązkowe OC operatora od ok. 114 zł/rok (cena zależy od zakresu, MTOM, typu operacji i terytorium).
Przykład: polisa OC operatora w Compensie oferuje sumy gwarancyjne 300 000–450 000 zł. OC nie obejmuje uszkodzeń samego drona – dotyczy wyłącznie odpowiedzialności cywilnej. Ze zwolnienia z obowiązku korzystają m.in. wojsko, policja i SG.
Kary i sankcje za naruszenia przepisów
Kary finansowe zależą od rodzaju naruszenia i jego wagi. Najczęstsze przypadki i widełki kar:
- brak zgłoszenia lub lot w niedozwolonej strefie – do 10 000 zł;
- brak oznaczenia BSP numerem operatora – 250–500 zł;
- brak rejestracji operatora – 1000–10 000 zł;
- naruszenie limitów kategorii otwartej (np. >120 m AGL, lot w zakazie) – 4000 zł za naruszenie;
- lot bez wymaganych uprawnień (A1/A3, A2, STS) – do 15 000 zł;
- brak rejestracji BSP podlegającego certyfikacji – 15 000 zł;
- naruszenie warunków zezwolenia w kategorii szczególnej – 12 000 zł;
- naruszenie wymogów certyfikacyjnych UE – do 15 000 zł.
W razie stworzenia zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu lotniczego grozi odpowiedzialność karna – nawet do 5 lat pozbawienia wolności. Od 2025 roku mogą być stosowane punkty karne – po przekroczeniu 20 punktów możliwe jest czasowe cofnięcie uprawnień lub obowiązek ponownego szkolenia.
Kontrole prowadzą policja, straż miejska i straż graniczna – uprawnione są do weryfikacji legalności lotu, legitymowania operatora i sprawdzenia oznaczenia BSP; w razie naruszeń możliwy mandat lub skierowanie sprawy do sądu.
Przejście z NSTS na STS – zmiany w 2025 i 2026 roku
NSTS wygasają 31 grudnia 2025 roku. Operatorzy, którzy złożyli oświadczenia do końca 2023 roku, mogą korzystać z NSTS do końca 2025 r., bez możliwości przedłużenia. STS wymagają spełnienia wyższych wymogów technicznych i organizacyjnych (m.in. C5 dla STS-01 i C6 dla STS-02 z systemem zakończenia lotu).
Najważniejsze kamienie milowe i wymagania dotyczące konwersji:
- egzamin STS online w KSID dla posiadaczy ważnych NSTS (stan na 31.12.2023) – do końca 2025 roku;
- zakres egzaminu – 80 pytań, czas 2 h, próg zaliczenia 60 poprawnych (75%);
- szkolenie praktyczne STS – obowiązkowe w autoryzowanym ośrodku (sprzęt klasy C5/C6 wymagany do operacji);
- alternatywy – możliwe operacje w kategorii szczególnej na podstawie SORA (bez wymogu konkretnej klasy), jeśli scenariusz tego wymaga.
Przyszłe trendy i rekomendacje dla operatorów
Liczba operatorów dynamicznie rośnie – na koniec września 2025 r. zarejestrowano ponad 403 000 operatorów (+30% w 8 miesięcy). Wraz ze wzrostem rynku rośnie znaczenie zarządzania ryzykiem i kultury bezpieczeństwa. Wprowadzenie obowiązkowego OC od 13.11.2025 profesjonalizuje sektor, ale wymaga edukacji i wdrożenia procesów.
Co warto zrobić już teraz:
- regularne szkolenia – podnoś kompetencje pilotów i aktualizuj wiedzę o przepisach;
- procedury operacyjne – opracuj SOP-y, plany awaryjne, protokoły komunikacji i dokumentację misji;
- automatyzacja planowania – korzystaj z narzędzi do dekonflikcji, planów lotów i raportowania w KSID/UTM;
- monitoring zmian prawa – śledź aktualizacje ULC/PAŻP, harmonogram wygaśnięcia NSTS i wymogi STS.